Αρχείο για Πρόσωπο

Άνθρωπος και Πατρίδα*

Posted in Βιβλιοθήκη, Ιστορία & Θρησκεία, Κοινωνία και Πολιτική, Tέχνη και πολιτισμός with tags , , on 8 Νοέμβριος, 2012 by Θεόδωρος Ορέστης Σκαπινάκης

του Θεόδωρου Ζιάκα

Η φύση του ανθρώπου ως ζώου είναι κοινωνική. Ως ανθρώπου, είναι κοινωνική-πολιτισμική. Είναι «ζώον πολιτικόν» ο άνθρωπος. Ως εκ τούτου, είναι πάντοτε υπόσταση πολιτισμικού κοινωνικού πεδίου και μόνο υπ’ αυτή την έννοια μπορούμε να λέμε, ότι είναι υποκείμενο. 

Ο άνθρωπος υφίσταται ως υποκείμενο μέσω της συνδρομής δύο κλήσεων, της αυτο-επιβεβαιωτικής και της αυτο-υπερβατικής. Διά της αυτοεπιβεβαιωτικής αναπαράγει τον εαυτό του ως φυσική ατομικότητα. Δια της αυθυπερβατικής αναπαράγει την κοινωνία στην οποία ανήκει. Ο υπαρξιακός χρόνος του «μοιράζεται στα δύο»: ως ανταπόκριση στο κάλεσμα της ατομικής του φύσης και ως ανταπόκριση στην κλήση της υπερατομικής του φύσης.

Ουσιώδης είναι εδώ η απάντηση στην κλήση «να κάνει το καλό». Το Καλό ως βασική παράμετρος του «παραδειγματικού» εκφέρεται κατ’ αρχήν και εν γένει ως υπερατομικό από την μεταφυσική «Κεφαλή» του συλλογικού. Και ακριβώς, η αυθυπερβατική πραγματοποίηση του «υπερατομικού καλού» είναι αυτή που αναπαράγει το συλλογικό ως υποκείμενο, ως πατρίδα. Η προσπάθεια ανάλυσης και υποστήριξης του ισχυρισμού αυτού, στην οποία και αμέσως περνούμε, θα μας αποκαλύψει πολύ ενδιαφέρουσες και θεμελιώδεις όψεις του θέματός μας.

  Συνέχεια

Δoύλος – Μισθωτός – Φίλος (Σημειώσεις ελληνορθόδοξης ανθρωπολογίας)

Posted in Ιστορία & Θρησκεία, Κοινωνία και Πολιτική, Ορθοδοξία with tags , on 25 Οκτώβριος, 2012 by Θεόδωρος Ορέστης Σκαπινάκης

του Θεόδωρου Ι. Ζιάκα

Οι άνθρωποι όταν «κάνουν το καλό» κατευθύνονται από διάφορα ψυχικά «κίνητρα». Ανάλογα με τα «κίνητρά» τους η ελληνορθόδοξη παράδοση τους διακρίνει σε τύπους ή «τάξεις».

Στην πρώτη τάξη τοποθετεί αυτόν που κάνει το καλό από φόβο. Στην δεύτερη εκείνον που κάνει το καλό επειδή θα αμειφθεί. Στην τρίτη τάξη βάζει εκείνον που κάνει το καλό από αγάπη. Δούλος, Μισθωτός, Φίλος είναι τα ονόματά τους.

Ας εξετάσουμε το ερώτημα: τι είδους κοινωνία αντιστοιχεί στον καθένα από τους τρεις αυτούς τύπους; Το ερώτημα είναι νόμιμο διότι ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό, «ζώον πολιτικόν», το δε νόημα του «καλού» επίσης κοινωνικό.

Πρόταση: Ο Δούλος φτιάχνει κολεκτιβιστική-δουλοκτητική κοινωνία, ο Μισθωτός ατομοκεντρική κοινωνία περιορισμένης ελευθερίας και ο Φίλος μια κοινωνία προσωποκεντρική με καθολική την ελευθερία.

Συνέχεια