Η προφητεία του Κονδύλη

Παναγιώτης Κονδύλης (1943-1998)

του

Σπύρου Μοσκόβου

Το τελευταίο τεύχος του Γερμανικού Περιοδικού Φιλοσοφίας είναι αφιερωμένο στο γερμανοτραφή στοχαστή Παναγιώτη Κονδύλη που είχε διαβλέψει την ελληνική κρίση ήδη από το 1998, χρονιά του θανάτου του.

Οι Γερμανοί θυμούνται πάντα και μελετούν ακόμα το έργο του στοχαστή Παναγιώτη Κονδύλη που έφυγε πρόωρα το 1998. Το ελληνικό πανεπιστήμιο τον είχε απορρίψει, στη συνέχεια απέρριψε ο ίδιος το ελληνικό πανεπιστήμιο και την πανεπιστημιακή καριέρα συνολικά. Διέθετε σπάνιο συνδυαστικό ταλέντο που του επέτρεψε να γράψει σημαντικές φιλοσοφικές συνθέσεις για το διαφωτισμό ή την παρακμή του αστικού πολιτισμού. Οι Γερμανοί εξακολουθούν να αναφέρονται σ’ αυτόν. Το 2007 για παράδειγμα εκδόθηκε ένας συλλογικός τόμος με τίτλο «Διαφωτιστής χωρίς αποστολή» με μελέτες για τη σκέψη του, τώρα μόλις στον Κονδύλη είναι αφιερωμένο το τελευταίο τεύχος του Γερμανικού Περιοδικού Φιλοσοφίας που κυκλοφορεί ανά δίμηνο στο Βερολίνο.

Πτώση στα κατώτερα σκαλιά

Ανάμεσα στα διάφορα κείμενα για την κοινωνική φιλοσοφία του Κονδύλη, στο περιοδικό δημοσιεύεται μεταφρασμένη στα γερμανικά μια εκτενής συνέντευξη που είχε δώσει ο Έλλην φιλόσοφος στο Σπύρο Κουτρούλη εκείνη τη μοιραία χρονιά του 1998 και είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό «Νέα Κοινωνιολογία». Υπάρχει εκεί ένα σημείο που μοιάζει προφητικό από τη σημερινή σκοπιά, ένα σημείο για το ελληνικό πρόβλημα, το οποίο αμέσως εντόπισε ο κριτικός της Süddeutsche Zeitung του Μονάχου και το μεταφέρει ασχολίαστο στους αναγνώστες της μεγάλης αυτής γερμανικής εφημερίδας. Ας το διαβάσουμε κι εμείς, ασχολίαστο: «Αν ο Ελληνισμός θέλει να επιβιώσει ωε διακεκριμένη ταυτότητα, το πρώτο που θα έπρεπε να κάνει θα ήταν να παράγει όσα τρώει. Δεν εννοώ διόλου κάποιαν οικονομική αυτάρκεια με την παλιά έννοια, αλλά την απαλλαγή από την πολιτική και την πρακτική του παρασιτικού καταναλωτισμού. Ένα βιώσιμο συλλογικό υποκείμενο οφείλει να εξάγει τουλάχιστον τόσα, όσα εισάγει, σ’ έναν ανοικτότερο κόσμο. Ειδάλλως είναι αναπόφευκτη η πτώση στα κατώτερα σκαλιά του διεθνούς καταμερισμού της εργασίας, η καταχρέωση και η πολιτικοστρατιωτική εξάρτηση. Τις τελευταίες δεκαετίες ο Ελληνισμός προχώρησε γρήγορα προς αυτή την κατεύθυνση. Η αναστροφή της απαιτεί γενναία παραγωγική προσπάθεια, προηγμένη τεχνογνωσία και ριζική θεσμική εξυγίανση, καθώς και ένα εκπαιδευτικό σύστημα εντελώς διαφορετικού επιπέδου.»

Ελληνοκεντρισμός και πιθηκισμός

Με ανατριχιαστική λακωνικότητα ο Κονδύλης στις λίγες αυτές γραμμές από μια συνέντευξη συμπύκνωσε τις αιτίες που στο μεταξύ οδήγησαν στο ελληνικό αδιέξοδο. Αλλά να δούμε και πώς περιγράφει τα επιφαινόμενα αυτών των αιτιών: «Εδώ θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι η συνήθης αντιπαράθεση των εκσυγχρονιστικών τάσεων προς την καλλιέργεια της εθνικής παράδοσης είναι απλουστευτική και παραπλανητική. Μονάχα η ευόδωση της εκσυγχρονιστικής προσπάθειας επιτρέπει την επιτυχή άμιλλα με άλλα έθνη και έτσι χαρίζει την αυτοπεποίθηση εκείνη, η οποία επιτρέπει την απροβλημάτιστη αναστροφή με την εθνική παράδοση και καθιστά ψυχολογικά περιττό τον πιθηκισμό. Αντίθετα, η ανικανότητα ενός έθνους να συναγωνισθεί με άλλα σε ό, τι – καλώς ή κακώς – θεωρείται κεντρικό πεδίο της κοινωνικής δραστηριότητας θέτει σε κίνηση ένα διπλό υπεραναπληρωματικό μηχανισμό: τον πιθηκισμό ως προσπάθεια να υποκαταστήσεις με επιφάσεις ό, τι δεν κατέχεις στην ουσία και την παραδοσιολατρία ως αντιστάθμισμα του πιθηκισμού. Απ’ αυτή την άποψη, ο πτωχοπροδρομικός ελληνοκεντρισμός και ο κοσμοπολιτικός πιθηκισμός αποτελούν μεγέθη συμμετρικά και συναφή, όσο κι αν φαινομενικά εκπροσωπούν δύο κόσμους εχθρικούς μεταξύ τους.

Υπεύθ.σύνταξης: Μαρία Ρηγούτσου

Deutsche Welle 10.08.2012

http://www.dw.de/dw/article/0,,16158857,00.html

Advertisements

3 Σχόλια to “Η προφητεία του Κονδύλη”

  1. «parasitikos katanalotismos» !?
    meta apo ola osa mathame ta teleftaia xronia gia kompines kai taktikes ton megalon kefalaiokraton (goldmansachs k.a.) pou ginonte se olon ton kosmo, alla akoma kai tis ametrites kataxriseis kai skandala ton ellinon «diaxeiriston» ethnikou proipologismou kai ploutou,
    parakalo min paraplaniomaste me orthologikes eksisoseis, pou para to logikofanes apoteloun ena meionotiko pososto tou problimatos.

    Den katigoro ton Kondili, kalos kai xrisos, alla ki avtos me ta simerina stixia tha egrafe polla perisotera…

    Apo tin alli tha eixa na prostheso oti kai oi arabes den paragoun stin ousia monoi tous tipota, alla apektisan amithita plouti. Bebaia avto proipothetei kai ligo mi eksagorasimo patriotismo kai diaxirisi yper patridos, pragmata pou den brethikan pleon stin Ellada toulaxiston tis teleftaies dekaeties…

    • Kατ’ αρχήν να παρατηρήσω ότι την σημερινή κρίση ο Κονδύλης δεν την πρόβλεψε το 1998. Αν μελετήσει κανείς σφαιρικά το έργο του, θα διακρίνει ότι τα σημάδια της κρίσης, που απλά κορυφώνεται σήμερα, αναλύονται σε όλη την έκταση του έργου του.Ενδεχομένως δε, η κρίση που ο ίδιος είχε εντοπίσει από πολύ νωρίς να αποτελούσε και τον κινητήριο μοχλό της συγγραφικής του δράσης.
      Μελετώντας συνολικά το έργο του Κονδύλη δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να καταλήξει στο συμπέρασμα μίας λογικοφανούς εξίσωσης των ευθυνών για την πορεία των πραγμάτων από την ηγεσία προς την κοινωνία, όπως σήμερα φαίνεται ότι μεθοδικά επιχειρείται από ορισμένους για ευνόητους λόγους. Ακόμη και στα ενδεικτικά αποσπάσματα κειμένων του που παρατίθενται παραπάνω, γίνεται λόγος για την ανάγκη μεταβολής της δεδομένης πολιτικής πρακτικής που οδηγεί στην καταχρέωση και την εξάρτηση της χώρας και κατ’ επέκταση του λαού. Μιας πολιτικής που δεν θα πρέπει μάλιστα να γίνεται αντιληπτή μόνο στο πλαίσιο μίας καθαρά υλικής διάστασης, αλλά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι πνευματικές και πολιτιστικές συνιστώσες από τις οποίες εκκινεί και στις οποίες στρατηγικά στοχεύει. Η ιστορία φαίνεται ότι δικαιώνει το έργο του Κ., ο οποίος είμαι κι εγώ σχεδόν βέβαιος, ότι αν ζούσε σήμερα θα είχε άφθονο υλικό να ασκήσει κριτική με νηφαλιότητα και αντικειμενικότητα, στοιχεία που μάλλον γίνονται όλο και σπανιότερα.

      Ελ. Δικαίος

      • signomi, ksexasa na episimano oti stin proti paragrafo den enoousa kan ton Kondili (aplos me aformi to keimeno tou) alla apefthinomoun stin sixroni genikevmeni apopsi kai epixirimatologia, pou kata tin gnomi mou opos eipa den paizei to kirio rolo stin dimiourgia tis «fouskas elima».

        Aftos o katanalotismos yparxei pantou ston kosmo, apla kapioi trapezites k.a. kathorizoun pion kai pote tha «lintsaroun»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: